اعتماد قلب سرمایه‌ی اجتماعی است ... اخبار ,   
«سرمایه‌ی اجتماعی» یكی از مفاهیم علوم اجتماعی است كه جوامع هویت‌دار جهان در پی افزایش و بازتولید آن هستند. ولایت ‌فقیه مبنایی استخراج شده از متن ارزش‌ها و باورهای دینی است و سازنده بخش مهمی از سرمایه‌ی اجتماعی در جامعه‌ی ما به شمار می‌رود. «پیوند بین مردم و حكومت در ادبیات دینی» از جمله مؤلفه‌های مهم این مقوله است. دكتر مصطفی ملكوتیان، عضو هیأت علمی و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، سرمایه‌ی اجتماعی و رویكرد دینی به آن را بررسی می‌كند.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_1.gif
مفهوم سرمایه‌ی اجتماعی به چه معنی است و چه كاركردهایی دارد؟
برخی نظریه‌پردازان مانند «بردیو» در كنار نام بردن از سرمایه‌ی اقتصادی، از سرمایه‌های اجتماعی، فرهنگی و انسانی هم نام می‌برند، اما مفهوم سرمایه‌ی اجتماعی را نمی‌توان هم‌عرض این مفاهیم دانست. در قلب و مركز سرمایه‌ی اجتماعی، عنصر «اعتماد» قرار دارد. اعتماد مؤثرترین عامل در ایجاد همدلی و مشاركت عمومی، روابط متقابل اجتماعی مفید و اتصال مردم و حكومت به یكدیگر است. توده‌ها و نخبگان در صورت وجود اعتماد، مسئولانه به صحنه می‌آیند و برای پیشرفت كشور و ناكام گذاردن دشمنان فداكاری می‌كنند.
در زمانی كه برداشت‌ها از سرمایه‌ی اجتماعی با توجه به تمدن غربی و مبتنی بر مادیات بود، انقلاب اسلامی، نمونه‌ی نوینی از سرمایه‌ی اجتماعی مبتنی بر ایمان و اعتقاد دینی و نه منافع و عقل مادی را به منصه‌ی ظهور رسانید.


مبنای سرمایه‌ی اجتماعی، نظام ارزشی و هنجاری جامعه و انتقال آن به نسل‌های جدید است؛ انتقالی كه از طریق روند جامعه‌پذیری و عاملان و ابزارهای آن از مدرسه تا دانشگاه و از نهادهای مذهبی تا رسانه‌ها صورت می‌پذیرد. نتیجه آن است كه این روند باعث اعتماد اجتماعی و سیاسی و نیز شبكه‌ای از روابط اجتماعی مورد قبول در جامعه و كسب قدرت هدایت و رهبری جامعه توسط افراد و گروه‌های مرجع می‌شود. در این صورت سرمایه‌ی اجتماعی، ایجادكننده و مقوم تعادل و ثبات اجتماعی و سیاسی و راهگشای دستیابی به اهداف كشور در زمینه‌های داخلی و بین‌المللی خواهد بود.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_1.gif
رویكرد دینی و اسلامی نسبت به سرمایه‌ی اجتماعی، با قرائت‌های رایج آن در نظریات غربی چه تفاوت‌هایی دارد؟
اساساً تمدن فردی و نتیجه‌ی آن، یعنی نظام‌های اجتماعی-سیاسی غربی، نگرش و رویكردی صرفاً مادی به انسان و نیازهای او دارند. در این تمدن وقتی از عقل‌محوری و بازگشت به عقل سخن می‌گویند -آن‌چنان‌ كه در نظر انقلابیون فرانسه بود- منظورشان عقلِ ابزاری یا عقل حسابگر اقتصادی و مادی است. اسلام اما دقیقاً در نقطه‌ی مقابل آنها قرار دارد، زیرا مبنای اسلام همانا عقل فطری و توجه به نیازهای معنوی و مادی انسان است و بالتبع، تمدن اسلامی نیز در نقطه‌ی مقابل تمدن مادی غرب قرار دارد.

در این میان و در حالی كه بیشتر انقلاب‌های معاصر در دنیا با رویكرد مادی و دنیوی به وقوع پیوست، انقلاب اسلامی ایران كه بر مبنای یك اندیشه و فلسفه‌‌ی نو درباره‌ی جامعه و دولت و دیدگاهی جدید نسبت به انسان شكل گرفت، پیام‌آور بروز و ظهور یك تمدن نوین بود. در زمانی كه برداشت‌ها از سرمایه‌ی اجتماعی با توجه به تمدن غربی و مبتنی بر مادیات بود، انقلاب اسلامی نمونه‌ی نوینی از سرمایه‌ی اجتماعی مبتنی بر ایمان و اعتقاد دینی و نه منافع و عقل مادی را به منصه‌ی ظهور رسانید.

http://farsi.khamenei.ir/ndata/news/8417/H/malakutian-1.jpg

وقتی سرمایه‌ی اجتماعی بر ایمان و عقیده مبتنی شد، قدرت و نقش‌آفرینی آن به‌شدت اضافه می‌شود و كارآیی اجتماعی و سیاسی آن در حیطه‌ی داخلی و بین‌المللی افزایش می‌یابد. بنابراین سرمایه‌ی اجتماعی در یك انقلاب دینی و مبتنی بر ایمان و روحیه و حرارت انقلابی، بسیار قوی‌تر و استوارتر از این سرمایه در انقلاب‌های مادی مانند انقلاب‌های لیبرالی، ناسیونالیستی یا سوسیالیستی به صحنه می‌آید. این امر در عرصه‌های مختلف پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌ویژه در زمان جنگ تحمیلی قابل مشاهده بوده است.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_1.gif
نقش نظریه‌ی ولایت ‌فقیه و نیز رابطه‌ی امام و امت در این تحول معنایی و كاركردی از سرمایه‌ی اجتماعی چه بوده است؟
ولایت ‌فقیه كه همان ولایت اسلام و استقرار خواست الهی و ایجاد نظام مبتنی بر دستورات و احكام الهی است، از متن ارزش‌ها و باورهای دینی استخراج شده و بخش مهمی از سرمایه‌ی ‌اجتماعی در كشور ما است. همچنین ولایت‌ فقیه اثربخشی مجموعه‌ی سرمایه‌های اجتماعی ما را در راستای اهداف عالی نظام اسلامی تقویت می‌كند.
امروزه سرمایه‌ی اجتماعی ناشی از انقلاب اسلامی تنها مربوط به داخل كشور نیست، بلكه بیداری اسلامی در كشورهای مختلف نیز سرمایه‌ی اجتماعی جهانی انقلاب اسلامی محسوب می‌گردد.

از نظر جامعه‌شناسان سیاسی هر جامعه‌ای ممكن است در روند توسعه و رشد خود با بحران‌های ناخواسته‌ای مواجه شود؛ البته میزان این بحران‌ها در یك جامعه‌ی دینی كمتر است. در عین حال، حل مشكلات پیش‌آمده در یك نظام مبتنی بر ولایت ‌فقیه، سریع‌تر و با اطمینان بیشتری صورت می‌گیرد، زیرا ولایت ‌فقیه از عناصر اساسی ایجاد ثبات و تعادل اجتماعی و سیاسی در جامعه است.

http://farsi.khamenei.ir/image/ver2/li_star_1.gif
وجود مناسك سیاسی-اجتماعی مانند راهپیمایی‌ها و دیدارهای حضوری مردم و مسئولین و سفرهای مسئولین به استان‌های كشور، چه نقش و جایگاهی در سرمایه‌ی اجتماعی ما دارد؟
مناسك اجتماعی با عینیت بخشیدن به حضور گسترده‌ی نخبگان و توده‌ها در صحنه، به دلایل مختلف باعث افزایش سرمایه‌ی اجتماعی می‌شود. برخی از مهم‌ترین این دلایل عبارتند از: «به نمایش گذاردن وحدت ملی و همراهی مردم و مسئولان»، «به نمایش گذاردن اهداف و آرمان‌های ملی و اراده‌ی عمومی برای اجرای آنها»، «فراهم كردن زمینه‌های شناخت امكانات و مشكلات احتمالی در نقاط مختلف كشور و ایجاد تعادل در توزیع امكانات در مناطق مختلف» به‌ویژه در سفرهای استانی مسئولین، «نشان دادن اعتماد به نظام و اعتماد به نفس ملی در اجرای برنامه‌های نظام و طرد دخالت‌های بیگانگان در امور كشور»، و نهایتاً «دمیدن روح هم‌بستگی و بازتولید آن در راستای آرمان‌ها و اهداف نظام» كه به تعادل و ثبات اجتماعی و سیاسی قابل اعتماد و زمینه‌ساز برای رشد و شكوفایی علمی، فناوری و اقتصادی كشور منجر می‌شود.
 

|+| نوشته شده توسط امین ادریسی در دوشنبه 2 آبان 1390 و ساعت 08:34 ب.ظ | نظر شما () داغ کن - کلوب دات کام
ویرایش شده در - ساعت -

نوشته های پیشین  
+ كتاب «زن و بازیابی هویت حقیقی» منتشر شد
+ عیادت رهبر انقلاب از آیت‌الله مظاهری
+ دیدار مردم قم با رهبر انقلاب در سالروز قیام 19 دی
+ نامه مرحوم حاج بخشی به رهبر انقلاب
+ رهبر انقلاب :خانواده نقطه ضعف غرب است
+ پیام تسلیت در پی درگذشت حاج ذبیح‌الله بخشی
+ برگزاری سومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع «زن و خانواده»
+ لحظه‌شناسی و لحظه‌نشناسی
+ تصور مدیریت‌ تحولات‌ اخیر توسط‌ آمریکا توهم‌ محض است
+ حماسه «9 دی» در کلام حضرت آیت‌الله خامنه‌ای
+ تحقق پیش‌بینی هوشمندانه امام خامنه ای برای سرنوشت امریكا در عراق + صوت
+ با حضور مردم، اراده‌ی رهبری محقق می‌شود
+ هویت انقلاب‌های نهضت بیداری اسلامی
+ تجربه‌ی موفق یك طرح دانشجویی
+ پیام تسلیت به حضرت آیت‌الله جوادی آملی در پی درگذشت همشیره ایشان
+ مستند دیوارهای یخی
+ دیدار دست اندركاران حج با رهبر انقلاب
+ نتوانستند به رهبر انقلاب تحمیل مصلحت كنند
+ تشکر آیت‌الله یزدی از رهبر معظم انقلاب
+ انتشار کتابی که رهبری برآن تأکیدداشتند
+ مصاحبه خواندنی از ایت الله مهدوی کنی درباره امام خامنه ای
+ فقه حكومتی در مبارزه حاصل می‌شود
+ دیدار اعضای ستاد بزرگداشت حماسه 9 دی با رهبر انقلاب
+ چهار گام برای پویایی فقه حكومتی
+ عیادت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای از آیت‌الله یزدی
+ پیام تسلیت در پی درگذشت حجت‌الاسلام هاشمیان امام جمعه رفسنجان
+ صوت:شخصیت امام‌حسین(ع) از زبان رهبرانقلاب
+ نمودار | درس‌ها و عبرت‌های عاشورا ازنگاه رهبر انقلاب
+ برخی حساب‌شده سخنان رهبری را تحریف كردند
+ كتاب «72 سخن عاشورایی» منتشر شد
صفحات :